VI. Wychowanie i profilaktyka.
Istotą działań wychowawczych i profilaktycznych jest współpraca całej społeczności oparta na założeniu, że wychowanie jest zadaniem realizowanym w rodzinie i w placówce, która w swojej działalności musi uwzględniać zarówno wolę rodziców, jak i priorytety edukacyjne państwa. Rolą placówki, oprócz jej funkcji dydaktycznej, jest dbałość
o wszechstronny rozwój każdego z uczniów oraz wspomaganie wychowawczej funkcji rodziny. Wychowanie rozumiane jest jako wspieranie uczniów w rozwoju ku pełnej dojrzałości w sferze fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej. Proces wychowania musi być wzmacniany i uzupełniany poprzez działania z zakresu profilaktyki problemów dzieci i młodzieży. Program Wychowawczo-Profilaktyczny tworzy spójną całość ze szkolnym zestawem programów nauczania i uwzględnia wymagania opisane w podstawie programowej.
Program Wychowawczo-Profilaktyczny zostaje opracowany na podstawie diagnozy
w zakresie występujących w środowisku potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń związanych
z używaniem substancji psychotropowych, środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych oraz innych problemów występujących w środowisku, z uwzględnieniem:
wyników wewnętrznej ewaluacji,
wyników nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez dyrektora,
ewaluacji wcześniejszego programu wychowawczo-profilaktycznego,
wniosków i analiz z pracy zespołów zadaniowych, zespołów przedmiotowych, zespołu wychowawczego,
innych dokumentów i spostrzeżeń ważnych placówki (uwagi, wnioski nauczycieli, uczniów, rodziców, pedagoga, pielęgniarki).
Działalność wychowawcza polega na prowadzeniu działań z zakresu promocji zdrowia oraz wspomaganiu ucznia i wychowanka w jego rozwoju ukierunkowanym na osiągnięcie pełnej dojrzałości w sferze:
fizycznej – ukierunkowanej na zdobycie przez ucznia i wychowanka wiedzy
i umiejętności pozwalających na prowadzenie zdrowego stylu życia i podejmowanie zachowań prozdrowotnych,psychicznej – ukierunkowanej na zbudowanie równowagi i harmonii psychicznej, osiągnięcie właściwego stosunku do świata, poczucia siły, chęci do życia i witalności, ukształtowanie postaw sprzyjających rozwijaniu własnego potencjału, kształtowanie środowiska sprzyjającego rozwojowi uczniów, zdrowiu i dobrej kondycji psychicznej, poszerzanie kompetencji i świadomości znaczenia wsparcia w sytuacji kryzysowej osób z najbliższego otoczenia uczniów (rodziców, nauczycieli i wychowawców, specjalistów w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej, rówieśników),
społecznej – ukierunkowanej na kształtowanie postawy otwartości w życiu społecznym, opartej na umiejętności samodzielnej analizy wzorów i norm społecznych oraz dokonywania wyborów, a także doskonaleniu umiejętności wypełniania ról społecznych, kreowanie postaw prospołecznych w sytuacji kryzysowej (np. w okresie epidemii),
aksjologicznej – ukierunkowanej na zdobycie konstruktywnego i stabilnego systemu wartości, w tym docenienie znaczenia zdrowia oraz poczucia sensu istnienia, rozwijanie poczucia odpowiedzialności społecznej w sytuacjach kryzysowych zagrażających całemu społeczeństwu.
Nasza działalność wychowawcza musi obejmować w szczególności:
współdziałanie całej społeczności na rzecz kształtowania u uczniów wiedzy, umiejętności i postaw określonych w sylwetce absolwenta,
kształtowanie hierarchii systemu wartości, w którym zdrowie i odpowiedzialność za własny rozwój należą do jednych z najważniejszych wartości w życiu , a decyzje
w tym zakresie podejmowane są w poczuciu odpowiedzialności za siebie i innych,współpracę z rodzicami lub opiekunami uczniów w celu budowania spójnego systemu wartości oraz kształtowania postaw prozdrowotnych i promowania zdrowego stylu życia oraz zachowań proekologicznych,
wzmacnianie wśród uczniów i wychowanków więzi z placówką oraz społecznością lokalną,
kształtowanie przyjaznego klimatu w placówce, budowanie prawidłowych relacji rówieśniczych oraz relacji uczniów i nauczycieli, wychowanków
i wychowawców, a także nauczycieli, wychowawców i rodziców lub opiekunów,
w tym wzmacnianie więzi z rówieśnikami oraz nauczycielami i wychowawcami,doskonalenie umiejętności nauczycieli i wychowawców w zakresie budowania podmiotowych relacji z uczniami oraz ich rodzicami lub opiekunami oraz warsztatowej pracy z grupą uczniów,
wzmacnianie kompetencji wychowawczych nauczycieli i wychowawców oraz rodziców lub opiekunów,
kształtowanie u uczniów postaw prospołecznych, w tym poprzez możliwość udziału
w działaniach z zakresu wolontariatu, sprzyjających aktywnemu uczestnictwu uczniów w życiu społecznym,przygotowanie uczniów do aktywnego uczestnictwa w kulturze i sztuce narodowej
i światowej,wykształcenie u uczniów, nauczycieli i rodziców postrzegania sytuacji kryzysowych jako szansy na „zmianę” mogącej przynieść trwałe wartości, np. umiejętność zapobiegania bezradności będącej początkiem pogorszenia kondycji psychicznej człowieka i jej negatywnych skutków (patrz: Raport Instytutu Profilaktyki Zintegrowanej „Jak wspierać uczniów po roku epidemii? Wyzwania i rekomendacje dla wychowania, profilaktyki i zdrowia psychicznego”).
Działalność profilaktyczna musi obejmować:
wspieranie wszystkich uczniów i wychowanków w prawidłowym rozwoju i zdrowym stylu życia oraz podejmowanie działań, których celem jest ograniczanie zachowań ryzykownych,
wspieranie uczniów i wychowanków, którzy ze względu na swoją sytuację rodzinną, środowiskową lub uwarunkowania biologiczne są w wyższym stopniu narażeni na ryzyko zachowań ryzykownych,
wspieranie uczniów i wychowanków, u których rozpoznano objawy depresji lub obniżenia kondycji psychicznej, a także prowadzenie działań profilaktycznych wobec wszystkich uczniów placówki.
Działania te obejmą w szczególności:
realizowanie wśród uczniów i wychowanków oraz ich rodziców lub opiekunów programów profilaktycznych i promocji zdrowia psychicznego dostosowanych do potrzeb indywidualnych i grupowych,
przygotowanie oferty zajęć rozwijających zainteresowania i uzdolnienia, jako alternatywnej pozytywnej formy działalności zaspakajającej ważne potrzeby,
w szczególności potrzebę podniesienia samooceny, sukcesu, przynależności
i satysfakcji życiowej,kształtowanie i wzmacnianie norm przeciwnych podejmowaniu zachowań ryzykownych,
poszerzenie kompetencji osób oddziałujących na uczniów (nauczycieli, rodziców, wychowawców, specjalistów) w zakresie wczesnego rozpoznawania objawów depresji,
doskonalenie zawodowe nauczycieli i wychowawców w zakresie realizacji interwencji profilaktycznej w przypadku podejmowania przez uczniów
i wychowanków zachowań ryzykownych.
Główne zadania profilaktyczne to:
zapoznanie z normami zachowania obowiązującymi obecnie,
znajomość zasad ruchu drogowego – bezpieczeństwo w drodze do przedszkola
i szkoły,promowanie zdrowego stylu życia,
kształtowanie nawyków prozdrowotnych,
rozpoznawanie sytuacji i zachowań ryzykownych, w tym korzystanie ze środków psychoaktywnych (lekarstw bez wskazań lekarskich, papierosów, alkoholu
i narkotyków),eliminowanie z życia placówki agresji i przemocy rówieśniczej,
wskazywanie niebezpieczeństw związanych z nadużywaniem komputera, Internetu, telefonów komórkowych i telewizji,
wzmacnianie poczucia własnej wartości uczniów, podkreślanie pozytywnych doświadczeń życiowych, pomagających młodym ludziom ukształtować pozytywną tożsamość,
uczenie sposobów wyrażania własnych emocji i radzenia sobie ze stresem,
uczenie dbałości o zdrowie psychiczne oraz wzmacnianie poczucia oparcia
w najbliższym środowisku (rodzina, nauczyciele, specjaliści) w sytuacjach trudnych.
Zostało opracowanych 30 procedur reagowania w sytuacjach kryzysowych, które są
integralną częścią programu wychowawczo-profilaktycznego i w miarę potrzeb będą one doskonalone.
